استاد دانشگاه مسائل ژئوپلیتیک در خصوص اینکه آیا مذاکرات به سمت فشار بر ایران خواهد رفت و ایران در شرایط فعلی به سمت نوعی تسامح خواهد رفت؟ گفت: این امکان وجود دارد با توجه به حرفهای آقای بورل و آنچه شنیده و خوانده ایم شروط اعلام شده است. این امکان وجود دارد که در داخل مسائلی مطرح شود. روسیه یکی از شروط مطرح شده است. ایران میگوید پهبادها را برای جنگ اوکراین به روسیه نداده است. جوزپ بورل میگوید ایران باید بیشتر با طرف اوکراینی مراوده داشته باشد. آنها از طرف اوکراین هم زیر فشار هستند رئیس جمهور اوکراین در روزهای اخیر فعال شده و مرتب به ایران حمله میکند. در کنگره آمریکا سخنرانی کرد و سخنان تندی بر علیه ایران به زبان آورد علاوه بر این اروپا و غرب مشکلاتی دارند.
رئیس دستگاه دیپلماسی گفت: در دیدار با آقای بورل در مورد برداشتن گامهای نهایی توافق، موافق بودیم.
امام جمعه اهواز گفت: برخی مسئولان از آمادگی مذاکرات میگویند. البته نگاه آنها مثبت است، اما چه دیدهاید که برای مذاکرات اعلام آمادگی میکنید؟
ند پرایس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در نشست مطبوعاتی عصر سهشنبه با استفاده از نام اختصاری از توافق ۲۰۱۵، برنامه جامع اقدام مشترک « برجام » به خبرنگاران گفت: «مطمئنا ایرانیها فرصت بازگشت سریع به پایبندی دوجانبه به برجام را از دست دادند.»
سیر به قهقرا رفتن برجام
شاید اگر در همان ماههای ابتدای بر اساس پیشرفت مذاکرات توسط تیم دیپلماتیک دولت قبل، مذاکرات به نتیجه ختم میشد، هیچگاه گرایش ایران به حصول توافق، موضعی از روی ضعف مورد ارزیابی قرار نمیگرفت. در واقع، آنگاه که توافق باید امضا میشد، نشد و اکنون که همه از برجام و آیندهاش ناامید شدهاند، احیای آن، کاری بس سخت خواهد بود.
پرایس مدعی شد: مطمئناً این ایرانیها بودند که فرصت بازگشت سریع به پایبندی متقابل به برجام را از دست دادند. آنها در ماه سپتامبر این فرصت را از بین بردند.
مهدی مطهرنیا در گفتگو با فرارو:
«باید توجه داشته باشیم که خیلی زود دیر می شود و به راحتی دیگر نمی توان راه سومی را در حوزه سیاست خارجی تعریف کرد. زیرا از یک سو شما در مقابل خود جهان غرب را قرار داده اید که با رهبری آمریکا و مدیریت اروپا و کنشگری اجرایی اسرائیل در منطقه میتواند یک وحدت عملیاتی را شکل دهد و ائتلاف آمریکایی-اروپایی-اسرائیلی در کنار ائتلاف عربی-عبری-غربی قرار میگیرد و ایران را در وضعیت سختی قرار می دهد و از سوی دیگر، در داخل منطقه نیز کنشگرانی نظیر عربستان، ترکیه و همچنین اسرائیل را دارید که در پی ایجاد یک وحدت عملیاتی جهت برخورد با ایران هستند.»
عبدالرضا فرجی راد استاد حوزه ژئوپلیتیک و سیاست خارجی در گفتگو با فرارو بررسی میکند:
«اعتقاد من این است که ما باید با آمریکاییها وارد مذاکرات غیرعلنی و به دور از فضای رسانهای شویم. باید توجه داشته باشیم که واسطه گری اروپا در روند مذاکرات اتمی وین، به شدت کمرنگ شده و اکنون اروپا سردمدار تشدید فشارها علیه ایران است. واسطه گری برخی دولتهای عربی نظیر قطر و عمان در این رابطه میتواند راهگشا باشد.»
بخشهایی از سیستم دیپلماسی ایران با احیای برجام موافق هستند
غرب ایران را به ارائه صدها پهپاد به روسیه متهم کرده و از سازمان ملل خواسته تا بررسی کند که آیا این عرضه پهپادها، نقض تعهدات ایران بوده است یا خیر. با این وجود، مذاکره کنندگان اتحادیه اروپا تاکید کردهاند که مهار برنامه هستهای ایران باید جدا از سایر مسائل مرتبط از جمله تسلیح روسیه توسط ایران و یا نوع برخورد با معترضان آن کشور مورد بررسی قرار گیرد.
به گواه تمام کارشناسان حل و فصل اختلاف میان ایران و طرف مقابل برای احیای برجام در گرو اراده سیاسی دو طرف است. به نظر میرسد که ایران این اراده سیاسی را با محدود کردن اختلافها به یک مورد مسائل پادمانی به تصویر کشیده، اما باید دید که آیا طرف مقابل حاضر است در فضای سیاسی جدیدی که علیه ایران ساخته شده موافقت خود را با احیای برجام اعلام کند؟
این بیانیه با اشاره به تدابیر جبرانی ایران در اجرای برجام که تحت نظر آژانس بینالمللی انرژی اتمی صورت گرفته است میافزاید: ایران هیچ توجیه غیرنظامی معتبری برای این اقدامات، که خطرات مرتبط با اشاعه تسلیحات اتمی را به همراه دارد، ندارد. امروز، برنامه هسته ای ایران هرگز به این اندازه پیشرفته نبوده است.
عبدی نوشت: آیا میخواهید یا میتوانید که برجام و FATF را حل کنید یا خیر؟ البته در این فاصله ۱۶ ماهه دولت جدید دو پرونده اوکراین و حقوقبشر نیز اضافه شده است که اهمیت آنها کمتر از قبلیها نیست. باید پاسخ داد که آیا میخواهید یا قادر هستید که این پروندهها را جمع کنید یا خیر؟ پاسخهای مبهم با، اما و اگر هم مشکل را حل نمیکند.
ریشه یابی اعتراضات و بازگشت جناح میانه رو به عرصه سیاست را در گفتگو با دکتر علی مطهری نماینده سابق مجلس شورای اسلامی و استاد دانشگاه درمیان گذاشتیم. در فایل حاضر مطهری معتقد است که بدون برجام مسایل اقتصادی مردم اصلاح نمیشود.
مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا اعلام کرد که احیای توافق هستهای با ایران در راستای منافع این اتحادیه است.
وزیر خارجه سعودی در ادامه تاکید کرد که کشورش از تلاشها برای احیای برجام به شرطی که نقطه آغازی برای یک توافق قویتر با ایران باشد، حمایت میکند.
اختلاف جدی بایدن و نتانیاهو، علیرغم مانورهای مشترک
واشنگتن نشان داده است که میخواهد موضع سختتری در قبال ایران اتخاذ کند. با این وجود، تنش با اسرائیل بر سر کرانه باختری میتواند تاثیر مخربی در این رویکرد داشته باشد.
طبیعتا مذاکرات برای احیای برجام بیشترین تاثیر را از وضعیت نابسامان سیاسی میان ایران و غرب گرفته است. رایزنیهای حسین امیرعبداللهیان با آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، جوزپ بورل، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا یا وزرای خارجه کشورهای قطر و عمان به عنوان واسطههای همیشگی میان تهران و واشنگتن ادامه دارد، اما وزارت خارجه ایالات متحده میگوید احیای برجام اولویت واشنگتن نیست.
کارشناسان سیاست خارجی در گفتگو با فرارو:
«در واقع نوعی جنگ ترکیبیِ مدیریت شده علیه ایران راهبری خواهد شد تا از این طریق به نوعی آنچه پیشتر اسرائیل علیه ایران دنبال میکرد یعنی راهبرد "مرگ با هزاران ضربه چاقو"، به زعم غرب و متحدان منطقهایاش محقق شود. از این رو، همانطور که مشخص است، من اساسا برجام را توافقی "مُرده" میدانم که دیگر نباید امیدی به احیای آن داشت و هرگونه سرمایه گذاری روی آن اشتباه است.»
نقشه راه دولت بایدن برای مواجهه با ایران در فردای مرگ برجام
اکنون وقت خود را صرف توافق هستهای با ایران نمیکنیم/ امروز با اروپاییها هماهنگ هستیم و میتوانیم فشاری که ایران تاکنون تجربه نکرده را بر آن کشور وارد نماییم
نماینده ویژه آمریکا در امور ایران در پاسخ به سوالی در خصوص اینکه مرگ برجام چه زمانی فرا خواهد رسید گفته پاسخ به این سوال بیشتر فنی است تا سیاسی.