به جز ۱۰ کشور عضو اتحادیه اروپا که تا کنون برای استفاده از اینستکس اعلام آمادگی کردهاند، هفت کشور غیراروپایی نیز حاضر به اینستکس ملحق شوند یا از این سازوکار استفاده کنند.
با این همه، رسیدن به یک راه حل میانی بعید نیست. هماهنگی فرانسه و آمریکا در مسئله ایران، ممکن است به راه اندازی اینستکس و کارآمد شدن آن منجر شود. خصوصا که الآن آمریکا هم از راهاندازی این سازوکار حمایت میکند. بنابراین، ماکرون با حمایت آمریکا میتواند از طریق راه اندازی اینستکس ایران را به ماندن در برجام متقاعد کند.
بهروز کمالوندی نیز در این نشست اعلام کرد مسائل فنی افزایش درصد غنیسازی اورانیوم انجام شده و تا ساعاتی دیگر درصد غنی سازی ایران از ۳.۶۷ عبور خواهد کرد. امروز پایان شصت روز مهلت داده شده به اروپا بود که بر اساس دستور رئیس جمهوری گام دوم کاهش تعهدات برجامی خود را باید بر میداشتیم که این کار را انجام دادیم. گام اول شاید زمان میبرد اما در گام دوم زمان مطرح نیست.
وزیر امور خارجه با بیان این که گام بعدی کاهش تعهدات برجامی جمهوری اسلامی ایران، عدم رعایت غنی سازی تا سقف ۳.۶۷ درصد است، خاطر نشان کرد: این که ما در گام بعدی در چه سطحی غنیسازی کنیم را خودمان و براساس نیازمان تعیین میکنیم.
سید عباس عراقچی معاون سیاسی وزیر امور خارجه ایران روز جمعه هفتم تیر ماه پس از برگزاری نشست کمیسیون مشترک برجام در وین در جمع خبرنگاران اعلام کرد: اینستکس الان دیگر عملیاتی شده و 2 سه تا کیس (مورد) کاری هم الان در حال انجام شدن است و به زودی ظرف روزهای آینده تبادل مالی از طریق اینستکس انجام خواهد شد.
اینستکس یا سامانهٔ حمایت از مبادلات تجاری، یک ابزار مالی است که قرار است پلی ارتباطی میان داد و ستدهای مالی ایران و اروپا باشد. تا کنون اتحادیه اروپا برای راه اندازی این ساز و کا مالی تعلل کرده و ایران هم برای سرعت بخشیدن به روال کار، از سقف مجاز نگه داری اوزانیوم غنی شده عبور کرده است. با خروج یک طرفه آمریکا و انفعال کشورهای اروپایی، روز به روز خطر فروپاشی برجام بیشتر حس میشود. آیا اینستکس میتواند برجام را نجات دهد؟
مطهرنیا تصریح کرد: از طرف دیگر پیش از این شاهد این موضوع بودیم که رهبر ایران گفته است که نمیشود به اروپاییها اعتماد کرد و رئیس دولت نیز عملکرد اروپاییها نسبت به برجام را مناسب ندانسته است با توجه به این وضعیت پیش بینی میشود که ایران به صورت پلکانی از برجام خارج شود و همان طور که اشاره شد این موضوع باعث میشود که اروپا در راستای فشار به ایران به آمریکا نزدیک تر شود.
تاجیک گفت: پیشنهادم این است که ما در برهم زدن یا استفاده کامل از مواد درونی برجام از جمله مواد ۲۶ و ۳۶ عجله نکنیم، باید با یک رویکرد اعطای فرصت و تلاش برای اجرایی کردن این ساز و کار اینتسکس جلو برویم. همچنین به نظر من بهتر است رویکرد راهبردی به اینستکس داشته باشیم. ما بیخود با گره زدن معیشت مردم به فروش نفت خود را آسیب پذیر کرده ایم! ما از اینستکس باید یک فرصت تعامل با اروپا و جهان برای کشور فراهم کنیم.
روزنامه سیاست روز زیر تیتر " دم خروس را ببینید" نوشت: در حالی که مدام برخی از مسئولان سیاسی داخل کشور که متمایل به تدبیر و امید هستند بر طبل این ماجرا میکوبند که با وجود بی تعهدی غرب در مقابل برجام باید تعهد جدید به نام اف. ای. تی. اف را نیز بپذیریم اما وزیر خزانهداری امریکا رسماً اعتراف کرد که دوستانش از این کنوانسیون میخواهند برای تحریمهای جدید و بیبشتر در قبال ایران حمایت کرده و عملاً راههای دور زدن تحریمها را نیز بر جمهوری اسلامی ایران مسدود کنند!
اروپا و آمریکا میدانند که پس از قطع صادرات نفت ایران، این کشور ناگزیر است که واکنش نشان دهد؛ لذا اگر معلوم شود که ایران تا قبل از انتخابات ریاستجمهوری آمریکا وارد مذاکره نمیشود، آمریکاییها برای مدیریت تنشها، احتمالا به طور موقت با اجرای برنامه نفت در برابر کالاهای غیرتحریمی از طریق اینستکس موافقت کنند و بعد از سپری شدن دوره حساس انتخابات، مجددا فشارها را بر ایران تشدید کنند.
زنگنه در وین
در حال حاضر، فقط یکجانبهگرایی ترامپ نیست که دنیا را تهدید میکند، بلکه برخی یکجانبهگراییهای دیگر هم وجود دارد. اوپک جایی برای تصمیمگیریهای جمعی است و فکر میکنم اعضای اوپک هم در مقابل رویهای غیر از این مقاومت میکنند.
کمیسیون مشترک برجام با حضور نمایندگان طرفهای توافق روز جمعه در وین، پایتخت اتریش برگزار شد و شرکت کنندگان در بیانیه پایانی خود بار دیگر تائید کردند که برجام همچنان یک عنصر کلیدی در ساختار جهانی عدم اشاعه به شمار میآید که بر اساس قطعنامه ۲۲۳۱ به اتفاق آرا مورد تأیید شورای امنیت سازمان ملل متحد قرار گرفته است.
اینستکس ما را از حقوقمان محروم خواهد کرد/ اینستکس از نفت در برابر غذا و داروی صدام هم بدتر است/ اینستکس ایران را از مطالبه تعهدات ذکرشده در برجام هم منع میکند/ آقایان چطور زیر بار چنین قول و قرارهایی رفتهاند؟ / باید آرام آرام از برجام خارج شویم/ نباید زیر بار حرف زور برویم
فارغ از موضعگیریهای غیررسمی رسانههای محافظهکار، احتمال خروج ایران از برجام کم است. با این حال، نباید تصور کرد که با عملیاتی شدن اینستکس ، ایران به یکباره از اولتیماتوم هستهای خود عقب نشینی کرده است. اظهارات مقامات ایران نشان میدهد آنها ابتکار عمل حسابشدهای را در دستور کار خود قرار دادهاند.
بیانیه کمیسیون مشترک برجام: اینستکس در دسترس تمامی دولتهای عضو اتحادیه اروپایی قرار دارد
اینستکس در حال پردازش نخستین تراکنش مالی با ایران
میخائیل اولیانوف در توییتر خود نوشت: نشست امروز کمیسیون مشترک برجام در وین را میتوان تا اندازهای رضایتبخش توصیف کرد. البته هرچند پیشرفتی حاصل نشد اما قطعاً یک شکست نبود. همه شرکتکنندگان بر تعهد کامل به برجام به رغم وجود مشکلات تأکید کردند.
طبق این گزارش، فرانسه، انگلیس و آلمان قرار است روز جمعه با تزریق دستکم چند میلیون یورو سرمایه به خط اعتباری اینستکس ، اولین تراکنشها را تسریع کنند.
این دیپلمات عالی رتبه کشورمان در ادامه سخنان خود در این ارتباط تاکید کرد: این اقدامات نشانگر این است که دولت آمریکا همه تلاشهایش را برای اعمال تروریسم اقتصادی علیه مردم ایران به کار بسته ولی به نتیجه نرسیده و اکنون به مسیرهای دیگری رو آورده و این اقدامات آمریکاییها کاملاً برای دنیا ثابت کرده که ادعاهای آنها در مورد مذاکره، دروغین است.
رئیس بانک مرکزی همچنین درباره کانال مالی « اینستکس » نیز خاطر نشان کرد: مدتی میشود که اروپا ادعا میکند در آستانه اجرای اینستکس هستیم، ولی به طور عملی در اینباره چیزی ندیدهایم، البته جلساتی با ما گذاشتند و اسنادی جابجا شده، ولی تا وقتی که در قالب اینستکس منابعی جابجا نشود، فایدهای ندارد. وقتی ما به اروپا صادراتی نداریم نمیتوانیم وارداتی هم داشته باشیم.
مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا ادامه داد: چنانکه قبلاً هم گفتهام توافق هستهای برجام در درون خود مکانیزم ها و گامهایی دارد که میتوان آنها را در موارد عدم پایبندی به توافق اجرا کرد. اما تمرکز ما در این روزها که شاید دشوارترین روزها برای توافق هستهای باشد، بر حفظ توافق هستهای و تداوم اجرای کامل آن است.