با توجه به اینکه در گذشته ارز مسافرتی به نرخ نیمایی به مسافران عرضه میشد که قیمت آن با بازار غیررسمی تفاوت داشت، باید منتظر بود تا رسما اعلام شود آیا نرخ مرکز مبادله ارز در بازار توافقی مبنای عرضه و تقاضا تعیین خواهد شد یا خیر.
سخنگوی مرکز مبادله ارز و طلای ایران:
«اگر قرار بود از ابتدای سال ۱۴۰۳ تا امروز این میزان ارز صرفا از ارز تجاری انجام میشد این عدد به بیش از ۴۴ میلیارد دلار میرسید. به عبارت دیگر ۸۰ درصد معاملات ارز وارد بازار ارز تجاری میشد و از این به بعد ۸۰ درصد معاملات ارزی در بازار ارز تجاری انجام میشود.»
از فردا اول بهمن ماه، بازار نیما رسما به تاریخ میپیوندد و تمام صادرکنندگان و واردکنندگانی که پیش از این در بازار نیما بودند، الزاماً به بازار ارز تجاری مهاجرت خواهند کرد.
تخصیص ارز نیمایی به واردات گوشت کارخانههای سوسیس و کالباس
«در واقع این ارز ابزار عرضه گوشت تنظیم بازاری است، اما اکنون دولت دارد این ابزار را از واردکننده میگیرد و حتی این نگرانی وجود دارد در سال آینده قیمت نهاده دامی نیز با سیاستهای جدید ارزی دولت افزایش پیدا کند و هزینه تولید بیش از پیش بالا رود.»
در ساعات اخیر کلیپهایی در فضای مجازی تحت عنوان «اعتصاب و تعطیلی مغازهها در اعتراض به تورم و افزایش قیمت ارز» از بازار تهران در میدان ۱۵ خرداد منتشر شده بود.
پیمان مولوی گفت: «به نظرم تحقق قیمت دلار ۱۰۰ هزار تومانی به زمانی بستگی دارد که فروش نفت ایران با چالشهای جدی روبهرو شود. به عبارت دیگر، اگر فروش نفت بین ۳۰ تا ۵۰ درصد کاهش یابد و سیاستهای نقدینگی به ۲۵ تا ۳۰ درصد برسد و رشد اقتصادی محدود شود، در این صورت نرخ تورم به حدود ۴۰ تا ۴۵ درصد خواهد رسید و قیمت دلار به نزدیک ۱۰۰ هزار تومان خواهد رسید.»
حذف ارز نیمایی و ایجاد بازار توافقی نرخ ارز، میتواند در ابتدا موجب کمتر شدن التهاب قیمتی در بازار آزاد و از طرفی نظارت بیشتر بر قیمتگذاری گردد، به نوعی که خبر میرسد نرخ دلار در بازار توافقی حدود ۶۴ هزار تومان به ازای یک دلار است که حداقل ۱۳ هزار تومان پایینتر از بازار غیر رسمی میباشد.
قیمت دلار حواله در معاملات نیما درحالی هماکنون، سهشنبه، در کانال ۶۴ هزار تومان نرخ خورده است که در ابتدای تشکیل دولت چهاردهم این نرخ در کانال ۴۵هزار تومان بود. بانک مرکزی و وزارت اقتصاد با استدلال کاهش رانت تصمیم به افزایش قیمت دلار نیما گرفتند و از ماهها قبل با افزایش مداوم نرخ دلار نیما در تلاش برای نزدیک کردن قیمت ارز نیما و آزاد بودند.
بازار ارز تجاری از ۲۴ آذرماه آغاز شد و از این پس تخصیص و رفع تعهد تمام ارز اشخاص باید در مرکز مبادله ارز و طلای ایران انجام شود و از اول بهمن ماه نیز شرکتهای صادر کننده محصولات پتروشیمی، پالایشی، فولادی، فلزات اساسی رنگین و فراوردههای نفتی موظف به عرضه ارز صادراتی خود در این بازار هستند.
«با حذف ارز نیمایی ورود کالاهای قاچاق بیشتر خواهد شد چراکه اگر کالایی قبلا به دلیل اختصاص ارز نیمایی به لحاظ قاچاق و ورود غیرقانونی صرفه اقتصادی نداشت از حالا به بعد به دلیل قطع سهمیه ارز حالا به نظر سودمند خواهد رسید و قاچاقچیان بیشتر از قبل دست به کار خواهند شد کما اینکه الان هم دست به کار هستند.»
دکتر وحید شقاقی شهری در گفتوگو با فرارو تحلیل کرد:
دولت چهاردهم باید اول دلار بازار آزاد را بپذیرد، منظور این است که ما نمیتوانیم از واقعیت فرار کنیم. دلار بازار آزاد وجود دارد و زندگی همه ما با دلار بازار آزاد، تنظیم میشود. دلار بازار آزاد، علامت دهنده اقتصاد ایران است. سایر نرخهای ارز، دنباله رو بازار آزاد هستند و ایراد این است که دولت هنوز بازار آزاد را نپذیرفته و میگوید بازار آزاد ارتباطی به من ندارد.
«اگر چه تصمیم بانک مرکزی برای حذف ارز نیمایی ممکن است در بلندمدت به شفافیت بیشتر بازار ارز کمک کند، اما پیامدهای کوتاهمدت آن، بویژه در شرایط تورمی و فشار بر معیشت عمومی، نیازمند بررسی دقیق و شفافیت بیشتر در اجرای آن است.»
بر اساس اعلام بانک مرکزی معادل دلاری میانگین موزون نرخ معاملات انجام شده در بازار ارز تجاری امروز ۵۹ هزار و ۶۴۷ تومان کشف قیمت شد.
برخی کارشناسان حذف ارز نیمایی را در شرایط تورمی کنونی کشور، اقدامی غیرمنطقی میدانند و بر این باورند که این تصمیم بدون برنامهریزی مناسب میتواند به افزایش هزینههای واردات و نوسانات ارزی منجر شود. تحلیلگران تأکید میکنند که سیاستهای بانک مرکزی از سال ۱۴۰۱ به تثبیت نرخ ارز معطوف بوده، اما تصمیمات اخیر نشاندهنده تغییر رویکرد به سمت افزایش نرخ ارز رسمی و وابستگی به سازوکارهای جدید است.
رسیدن قیمت دلار در بازار آزاد به کانال ۷۰ هزار تومان طی روزهای اخیر باعث شده تا حساسیتهایی نسبت به احتمال تغییر قیمت کالاها در برخی بازارهای موازی، بخصوص بازارهایی با ماهیت سفتهبازی مثل طلا، خودرو و مسکن ایجاد شود. البته بازارهای خودرو و مسکن به دلیل قرار گرفتن در رکود، ظرفیتی برای رشد سنگین ندارند.
بنابر اعلام بانک مرکزی، با راهاندازی بازار ارز معاملات تجاری، از روز شنبه ۲۴ آذر، صادرکنندگان در سامانه نیما میتوانند با نرخ توافقی معاملات خود را انجام دهند. این تصمیم به معنی حذف نرخ ارز نیمایی از شنبه هست.
با توجه به کاهش تعداد رفع تعهدکنندگان ارزی با نرخ نیما، آن هم نرخ نیمایی که هر روز به نرخ اشخاص (نرخ نزدیک به بازار غیر رسمی) نزدیک میشود.
اتفاقی که در حدود یک ماه گذشته رخ داد بیشتر در خصوص یک برند تلفن همراه بود، اما به نظر میرسد که به دلیل عدم برخورد به موقع شاهد گسترش این مدل از گران فروشی و حیف و میل ارزی در سایر برندها نیز هستیم.
بانک مرکزی درخصوص تخصیص یا تمدید ثبتسفارش ارز نیمایی و ارز اشخاص، اطلاعیهای صادر کرد.
سازمان توسعه تجارت ایران در بخشنامهای موضوع حذف ارز نیمایی از ۷ ردیف تعرفه پارچه را ابلاغ کرد.