اگرچه آمریکا و شوروی هیچگاه مستقیماً با یکدیگر وارد جنگ نشدند، اما رقابت آنها در بسیاری از کشورها به جنگهای نیابتی (Proxy Wars) منجر شد. جنگهای کره در دهه ۱۹۵۰، ویتنام (Vietnam War) در دهه ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰، و جنگ افغانستان در دهه ۱۹۸۰، همگی از نمونههای این درگیریها بودند. در این جنگها، آمریکا و شوروی از گروهها و دولتهای محلی حمایت میکردند تا نفوذ خود را در آن مناطق گسترش دهند.
رویکرد ترامپ؛ بازگشت به ژئوپلیتیک کلاسیک
دونالد ترامپ در نخستین ماههای ریاستجمهوری خود سیاست خارجی آمریکا را با تأکید بر توافق با روسیه، انتقاد از اوکراین و بیتوجهی به متحدان سنتی تغییر داد. او با تمجید از پوتین و انتقاد از زلنسکی، حمایت از ناتو را کاهش داده و نفوذ آمریکا را تضعیف کرد. این رویکرد، که به گفته تحلیلگران بازگشت به ژئوپلیتیک کلاسیک است، نگرانیهای جهانی را درباره کاهش قدرت ایالات متحده و افزایش رقابتهای سرزمینی میان قدرتهای بزرگ برانگیخته است.
آمریکا مدعی شده که این اقدام را به منظور تقویت بازدارندگی در برابر چین انجام میدهد.
موقعیت ابرقدرت: ترس از رشد جنگ سرد جدید بین ایالات متحده و چین
چین و ایالات متحده از یک بحران به بحران دیگر وارد میشوند. این صرفا وابستگی عمیق اقتصادی متقابل نیست بلکه صلح جهانی نیز در خطر است. آیا هنوز راهی برای خروج از این مارپیچ نزولی وجود دارد؟
کتاب تازه درباره بیوگرافی «جورج کنان» پدر استراتژی مهار شوروی در طول دوران جنگ سرد پرسشهایی را در این باره که آیا امکان جلوگیری از جنگ سرد پیشین وجود داشت و هم چنین این که آیا امکان پیشگیری از جنگ سرد در حال ظهور با چین وجود دارد مطرح میسازد.
بایدن گمان میکند نیازمند یک جنگ سرد دیگر است با این وجود، سیاستگذاران باید پیش از متعهد ساختن ایالات متحده به ورود به درگیریای چند دههای که متکی بر گذشتهای خیالی است دو بار فکر کنند.
در حالی که غرب به پیشبرد روایت خسته و کهنه دموکراسی در برابر استبداد ادامه میدهد کشورهای خاورمیانه از چشمانداز عصر تازهای از جایگزینها لذت میبرند.
نسخه قرن بیست و یکمی از جنگ سرد چگونه خواهد بود؟
در نسخه قرن بیست و یکمی از جنگ سرد کشورهای غیر غربی از جانبداری از یکی از دو اردوگاه که بسیاری از کشورها در طول جنگ سرد پیشین مجبور به انتخاب آن بودند خودداری میورزند. جنبش عدم تعهد سالهای جنگ سرد در شکل جدیدی دوباره ظهور خواهد کرد.
حتی همسایهها هم در شهر کوچک کوخم واقع در ایالت راینلند فالس نمیدانستند در این ساختمان چه میگذرد. در دوران جنگ سرد و در عمق ۳۰ متری ۱۵ میلیارد مارک برای روز مبادا انبار شده بود.
آکادمگورودوک، در فاصله ۳۰ کیلومتری جنوب شهر نووسیبیرسک، و سه هزار کیلومتری شرق مسکو قرار دارد. این مرکز در دوره جنگ سرد و اواخر دهه ۱۹۵۰ توسط میخائیل لاورنتیف، ریاضیدان و نیکیتا خروشچف، نخست وزیر وقت اتحاد جماهیر شوروی به عنوان محلی برای انجام پژوهش و توسعه تکنولوژی در نظر گرفته شد.
در وین چه گذشت
مذاکرات هستهای پیش رو تنها در مورد برنامه هستهای ایران نیست. این مذاکرات در مورد نظم نوین جهانی است که با کاهش قدرت امریکا در حال ظهور است.
در حالی که شاهد خاتمه جنگ سرد و روند همگرایی منطقهای و تردد آزاد در بسیاری از مناطق جهان و شکلگیری نهادهای مربوطه با هدف گسترش رفاه، افزایش توان منطقه در چانهزنیهای جهانی و حفظ امنیت و جلوگیری از جنگ هستیم، خاورمیانه از چنین روندهایی به دور مانده است.
پایگاه خبری Scroll.in بررسی میکند:
«از زمان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، چین نخستین کشوری است که با ایالات متحده آمریکا در زمینه کسب موقعیت برتر و هژمونیکِ جهانی رقابت میکند».
رویای اروپا و آمریکا برای افول روسیه در صحنه جهانی محقق خواهد شد؟
اگرچه رئیسجمهوری روسیه تلاشهایی برای بهبود روابط با غرب کرده است، اما غربیها اساسا احترامی برای روسیه قائل نیستند. تنها امید آنها این است که روسیه در صحنه جهانی در مسیر افول حرکت کند. از دید آمریکا و همپیمانهای غربی این کشور، روسیه یک خرس قطبی است. این خرس قطبی در حال ضعیف شدن است. اما کشورهای یاد شده مایلند اقدامات بیشتری برای ضربه زدن به آن انجام دهند.
کتاب «ایالات متحده شرکتها» تحلیل جدیدی از چگونگی تحول راهبرد کلان آمریکا از پایان جنگ سرد تا به امروز عرضه میکند و تحلیل یکپارچهای از تداوم و تغییر ارائه میدهد.
دارون عجم اوغلو
بر پایه عقلانیت متعارف، ویژگی بارز قرن بیست و یکم، حرکت از هژمونی آمریکایی به سوی رقابت میان چین و آمریکا است. با این حال، نظام بین الملل دوقطبی، نه اجتناب ناپذیر و نه پدیدهای مطلوب است. ما باید نسبت به ترتیبات جایگزین و گزینههای دیگر نیز، هم فکر کنیم و هم آگاهانه به سمت آنها حرکت کنیم.
نزاع اقتصادی آمریکا و چین به ضرر هر دو کشور شده است
شرکتهای آمریکایی سازنده تراشه، نگران از بین رفتن بازار فروش در چین هستند که خسارتهای جبرانناپذیری به درآمدزایی آنها وارد خواهد کرد. درآمد پایینتر یعنی سرمایه کمتر برای انجام تحقیقات و توسعه در زمینه طراحی و تولید تراشهها و محصولات پیشرفته نیمه هادی، حوزهای که تا به امروز آمریکا سردمدار آن بوده است.
به نظر میرسد که اقدام اخیر رئیس جمهور چین در صدور فرمان آماده باش جنگی به نظامیان چینی، تا حد زیادی نشات گرفته از متغیرهای کلان رقابتهای راهبردی چین و آمریکا در منطقه شرق آسیا و جهان باشد.
سازمان ملل متحد اخیرا ۷۵ ساله شد، اما نظمی که بعد از پایان جنگ جهانی دوم بر دنیا حاکم شد و سازمان ملل از دل آن بیرون آمد حالا به لرزه افتاده است.
گفتگو با شهریار خواجیان
جان فاستر دالس و آلن دالس از مشهورترین شخصیتهای جنگ سرد ند. آنها فهرستی تهیه کردند و آن را «شش هیولا» نامیدند که به عقیدهشان باید سرنگون میشدند: محمد مصدق در ایران، ژاکوبو آربنز در گواتمالا، هوشیمینه در ویتنام، احمد سوکارنو در اندونزی، پاتریس لومومبا در کنگو و فیدل کاسترو در کوبا.